مهندسی منابع طبیعی

سرخدار

 Taxus baccata

اين گونه  را مي توان ميراث زنده و شاهكار جنگل هاي طبيعي شمال دانست .  از نظر تنوع زيستي و حفظ ذخائر ژنتيكي و بوم شناسي  يكي از گونه هاي منحصر به فرد و مهم منطقه هيركاني و باقي مانده از  دوران سوم زمين شناسي است .

 

سواد کوه 1379- سرخدار به طول بيش از 30 متر و عمري بيش از 500 سال

 ( برگرفته از کتاب جنگل هاي باستاني شمال، کانون ديده بانان زمين، نسرين دخت خطيبي )

مطالعات فسيل شناسي قدمت درختان سرخدار را بالغ بر 190 ميليون سال مي دانند. . گفته مي شو د انسان هاي ماقبل تاريخ آن را مي شناخته اند . و از برگ آن نوعي ماده سمي تهيه و براي آلوده كردن نيزه هايشان استفاده  مي كردند . تصور مي شود لغت   Taxinبه معني زهر آلود به اين موضوع برمي گردد.  . سرخدار درختي است سوزني برگ ،   سايه پسند داراي پوست فلس دار . چوب درون آن به رنگ قرمز شاه بلوطي و برگ هاي آن  دائمي و هميشه سبز است كه در قسمت پاييني درخشان و براق است و نياز به خاك مرطوب دارد . بلندي درخت  به 9 تا 30 متر و قطر آن به  3 متر مي رسد . رشد آن بسيار كند و رويش ارتفاعي آن سالانه 10 سانتيمتر است . بذر سرخدار توسط پرندگان از جمله قرقاول پخش مي شود . سنجاب ها نيز به انتشار بذر سرخدار كمك مي كنند . ( ميوه نوع ماده آن  به رنگ قرمز و نوع نر آن برنگ زرد كه هر دو غير سمي است ) . امروزه در فرانسه كمپاني وجود دارد كه نهالستان هاي بزرگي از اين گونه احداث كرده اين كمپاني وابسته به يك كمپاني داروسازي است كه در توليد  ماده تاكسون دخالت دارد ( ماده تاكسون اين درخت در درمان برخي سرطان ها كاربرد دارد . ) سه كمپاني بزرگ ديگر  در آمريكا تنها به كاشت نهال سرخدار اشتغال دارند .  در هر كمپاني ميليون ها نهال توليد مي شود . اين گونه  در جنگل هاي  شمال از ارتفاعات افرا تخته گرگان – پونه آرام گرگان ، جنگل هاي نهار خوران تا  جنگل هاي سواد كوه و در دره ها و پرتگاه هاي گيلان ، مازندران و گرگان همراه با ساير گونه هاي جنگلي يافت مي شود . دكتر جزيره اي در سال 1965 جامعه Fageto-Taxetum – سرخدار ، همراه با راش ، توسكا ، افراشيردار ، ممرز ، ملج و جل – را در جنگل هاي مازندران مطالعه كرد . جامعه ديگري به نام Evonymo Taxetum   ( آل اسبي و سرخدار ) توسط دكتر مصدق در سال 1977 با گونه هاي بلوط ، بلند مازو ، افرا ، جل ، نمدار ، خاس ، تمشك ، ممرز در جنگل هاي افرا تخته معرفي شده است . نام هاي محلي آن  در مازندارن و گرگان “ سرخدار ، سرخه دار و سخدار ” است . در علي آباد كتول “ سوختال ” در رودسر و آستارا “ سيردار ” ناميده مي شود .

 

 

سرخدار همراه با شيردار